Przyroda    


 

Na stronie tej przedstawiam zebrane przeze mnie informacje na temat środowiska przyrodniczego   Kaletnika i najbliższych okolic:

klimatu,  ukształtowania powierzchni,  wód powierzchniowych,  roślinności i  zwierząt.


Strona główna Przyroda Historia Historia szkoły Absolwenci Kościół Przy drodze... Myśli Biografie

 Kaletnik to duża wieś leżąca w południowej części gminy Szypliszki w powiecie suwalskim, województwie Podlaskim. Oddalony jest od siedziby gminy o 15 kilometrów, tyle samo od powiatowych Suwałk, natomiast od stolicy województwa Białegostoku o 150 km.

Miejscowość nasza leży przy szosie łączącej Suwałki z Szypliszkami oraz przy linii kolejowej Suwałki - Szestokai, na Litwie.

Na miejscu jest sklep, poczta, remiza strażacka,  zabytkowy kościół parafialny, Szkoła Podstawowa i Gimnazjum, połączone w Zespół Szkół, magazyny GS,  przystanek autobusowy i kolejowy. W najbliższym sąsiedztwie Kaletnika leżą następujące wsie: Adamowizna, Bilwinowo, Bobrowisko, Boksze, Deksznie, Dębowo, Grauże, Głęboki Rów, Jegliniec, Klonorejść, Linówek, Łowocie, Orlinek, Piotrowa Dąbrowa, Polule, Pokomsze, Rubieżka, Węgielnia, Wiatrołuża Pierwsza i Druga.

 

Południowa linia brzegowa jeziora „Kaletnik” jest jednocześnie granicą Wigierskiego Parku Narodowego, natomiast około 14 km w kierunku zachodnim zaczyna się Suwalski Park Krajobrazowy.

Współrzędne geograficzne Kaletnika wynoszą:

szerokość geograficzna

  54º 10' 43''N

długość geograficzna

  23º 05' 52'' E

 Pod względem fizycznym A. Richling zalicza okolice Kaletnika do mikroregionu Wzgórz Jeleniewskich, które wraz z Pagórkami Sejneńskimi, Pojezierzem Wigierskim i Garbem Wiżajn wchodzą w skład Pojezierza Wschodniosuwalskiego. To z kolei wraz z Pojezierzem Zachodniosuwalskim i Puszczą Romnicką tworzy Makroregion Pojezierze Litewskie, które z Pojezierzem Mazurskim wchodzą w skład podprowincji Pojezierzy Wschodniobałtyckich, będących częścią prowincji Niżu Zachodniorosyjskiego.

   do góry


Klimat  

Klimatolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego wyróżnili na Suwalszczyźnie 11 regionów klimatycznych. Kaletnik wraz z przyległymi obszarami leży w regionie suwalskim. Klimat tego regionu w porównaniu z pozostałym obszarem kraju jest surowy i bardziej zimny, jest to bowiem, poza górami, najchłodniejsza część kraju. Przyczyną tego jest wysunięcie na północny - wschód (zaznacza się tu znaczny wpływ mas powietrza kontynentalnego i arktycznego) oraz znaczne wyniesienie nad poziom morza.

Początek wiosny przypada na koniec maja, a żniw na koniec lipca. Upały letnie dochodzą do 25 º C, a nierzadko do 35º C, mrozy do - 24º C, czasem poniżej -30º C. Zima jest mroźna i długa (dwukrotnie dłuższa niż w zachodniej części kraju. Jednym z istotniejszych czynników charakteryzujących klimat jest zawsze średnia ilość opadów atmosferycznych w ciągu roku.

Tabela I.  Roczny rozkład opadów atmosferycznych w mm.

mc

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Śr. roczna

 

30

29

28

39

49

76

74

81

55

44

48

40

593

Opady atmosferyczne należą do elementów bardzo zmiennych w czasie i przestrzeni. W miejscach położonych niżej suma opadów rocznych nie przekracza 600 milimetrów, na wzniesieniach jest o 50 do 100 mm większa. Najobfitsze opady występują latem. Pokrywa śnieżna zalega przez około trzy miesiące od około 100 do 160 dni. 

Tabela II. Temperatury roczne (w stopniach według skali Celsjusza)

M c

 I

 II

 III

 IV

 V

 VI

 VII

 VIII

 IX

 X

 XI

 XII

Śr. roczna

 

-4,8

-5,8

-1,6

6,1

12,1

16,0

17,3

16,3

12,4

7,2

1,6

-2,2

6,3

 

            Średnia temperatura roku jest niższa od 7º C. a amplituda średnich temperatur miesięcznych dochodzi do 23º C. Najniższa zanotowana temperatura to -35ºC. Liczba dni z przymrozkami wynosi 135 - 150 a z mrozem 50 - 60. Natomiast najwyższa to 36.6º C. Dni z temperaturą 25 - 30º C jest średnio 23. Świadczy to o dużej rozpiętości temperatur w ciągu roku, co jest cechą klimatu kontynentalnego.

Wiatry najczęściej wieją z kierunków zachodnich. Ich siła jest mało zróżnicowana. Najsilniej wieją w styczniu i listopadzie.

     do góry


Ukształtowanie powierzchni  

Pod względem geologicznym Kaletnik i jego okolice jest częścią platformy wschodnioeuropejskiej, powstałej przed ponad pół miliarda lat temu i zbudowanej z różnych krystalicznych skał metamorficznych i magmowych. Platforma ta nie jest zupełnie płaska, uległa bowiem w ciągu dziejów geologicznych wielkopromiennemu sfalowaniu i podlegała okresowym zalewom morskim.

Strop prekambryjski zbudowany jest przede  wszystkim granitognejsów, granitoidów,  migmatytów, łupków metamorficznych oraz diorytów, norytów z soczewkami rud ilmenitowo - magnetytowych, zawierających domieszki wanadu i tytanu. Strop krystaliczny przykrywają osady paleozoiku, mezozoiku i kenozoiku pochodzenia morskiego (m.in. piaskowce, łupki, skały węglanowe) bądź lądowego. W utworach mezozoicznych znajdują się zasoby mineralnych wód chlorkowo - sodowych.

Na powierzchni tego terenu zalegają różne luźne skały czwartorzędowe, które nagromadziły się w ciągu ostatniego miliona lat w związku kilkukrotnym nasuwaniem się i zanikaniem czasz lodowych z północnej Europy.

Potężny lądolód skandynawski nasuwał się na omawiane tereny czterokrotnie. Lodowiec cofał się, topniał, pozostawiając naniesione tworzywo, którego miąższość sięga niekiedy 350 metrów (żwiry, piaski, mułki, iły oraz gliny zwałowe z różnej wielkości głazami narzutowymi). Zaleganie tych materiałów jest bardzo nieregularne, w wielu miejscach zostały one zaburzone przez ruch lodowców.

 Ustalenie chronologii kolejnych nasunięć lodowca oraz okresów międzylodowcowych, nastręcza ciągle wiele wątpliwości. Jednakże z punktu widzenia współczesnych warunków geograficznych nie ma to istotnego znaczenia. Ważne są natomiast cechy krajobrazu związane z nasunięciem się i zanikaniem ostatniej pokrywy lodowej w tej części Europy.

Zlodowacenie to nazywane jest obecnie wiślańskim. Jego najdalszy zasięg  określany jako faza leszczyńska pokrywa się z występowaniem polodowcowych jezior w północnej części kraju, które powstały na miejscu zalegania brył martwego lodu lodowcowego, wytopionego po ociepleniu się klimatu.

Typ krajobrazu, który charakteryzuje współwystępowanie akumulacyjnych pagórków polodowcowych i bezodpływowych zagłębień po martwym lodzie, częściowo wypełnionych wodami jezior, określa się jako pojezierny.

W zależności od materiału  i czynników budujących te specyficzne formy rzeźby terenu geolodzy wyróżniają:

 

   do góry


Wody

We wsi w pobliżu szkoły znajduje się niewielkie, ładne jezioro, o pagórkowatych, częściowo zalesionych brzegach. Jego powierzchnia wynosi 10 ha a maksymalna głębokość 15 m. Leży na wysokości 157,5  m n.p.m. Jest to jezioro morenowe, powstałe z wytopienia bryły martwego lodu. Woda jest mało natleniona, o słabej przejrzystości ale bogatej trofii czyli „żyzności” roślinne

Wiatrołuża jest niewielką rzeczką przepływającą przez Kaletnik. Jej długość wynosi 20 km. Nie nadaje się niestety do turystyki kajakowej. Jej początki znajdują się w pobliżu wsi Fornetka. Początkowo płynie na południowy wschód, ale w Zaboryszkach skręca na południe. Przed wzniesieniami Kaletnika zatacza łuk i płynie prosto wzdłuż wsi Bobrowisko. Jest to jeszcze strumyk. Dopiero na 11 km we wsi Wiatrołuża Pierwsza, rzeczka nabiera charakteru rzeki. Ma już około 2,5 m szerokości, bystry prąd, żwirowe dno. Nie jest jednak głęboka. W środkowym biegu płynie Wiatrołuża wąską doliną, otoczoną wyniosłymi garbami morenowymi. W końcu wpada wraz ze swym prawobrzeżnym dopływem Maniówką do dużego jeziora Pierty, przepływając przez malownicze jezioro Królówek.

      do góry


Roślinność foto

Według geobotanicznego podziału Polski obszar Kaletnika należy do Okręgu Suwalskiego, krainy Suwalsko - Augustowskiej, Działu Północnego, Prowincji Środkowoeuropejskiej. Charakteryzuje się on obecnością w szacie roślinnej gatunków borealnych, mających centrum występowania w północno - wschodniej Europie, oraz reliktów polodowcowych. Obecność tych gatunków jest uwarunkowana głównie charakterem klimatu oraz historią rozwoju szaty roślinnej. Jest to, bowiem teren, z którego lodowiec ustąpił najpóźniej.

Współczesna szata florystyczna jest rezultatem osiem tysięcy lat trwającej ekspansji terytorialnej roślinności europejskiej i euroazjatyckiej, poddanej w ciągu ostatniego tysiąclecia gwałtownej presji człowieka, którego osiedleńcza i gospodarcza działalność przekształciła zasadniczo tutejszy pejzaż roślinny, w mniejszym stopniu naruszając skład zbiorowisk roślinnych i ich liczebność gatunkową.

Na omawianym obszarze nie występuje zbyt wiele rodzimych gatunków drzew (29), krzewów - 82 gatunki. Drzewostany i krzewy stanowią tutaj niecałe 9 % stanu całej flory. Mimo to spełniają bardzo ważną rolę w utrzymywaniu się wielu innych środowisk roślinnych.

Spośród rodzajów drzew najwięcej gatunków ma topola (osika, topola biała, topola czarna), wiąz (szypułkowy, górski, pospolity), wierzba (wiele postaci krzewiastych i drzewa: wierzba biała, krucha, iwa). Olsza występuje jako szara i czarna.

 Również dąb jest prezentowany przez dwa gatunki szypułkowy i bezszypułkowy. Jarząb pospolity, świerk pospolity, sosna zwyczajna, grab zwyczajny, grusza pospolita, jabłoń dzika, lipa drobnolistna, jesion wyniosły, czeremcha zwyczajna, to drzewa prezentowane na naszym terenie przez jeden tylko gatunek. Oprócz drzew naturalnych pojawiły się także sztucznie zasiedlane. Są to miedzy innymi: modrzew europejski, lipa szerokolistna, sosna czarna.

Bogaty jest świat krzewów. Najwięcej jest gatunków wierzb (m.in. pięciopręcikowa, uszata, szara, łoza, rokita), malin, jeżyn, róż, porzeczek, janowca, jałowca, głogu, trzmieliny, żurawiny, dzikiego bzu. Z gatunków pojedynczych króluje leszczyna, jemioła pospolita, berberys zwyczajny, śliwa tarnina, szakłak pospolity, kruszyna pospolita, dereń świdwa, bagno zwyczajne, wrzos zwyczajny, kalina koralowa, wiciokrzew suchodrzew.

Z krzewów rzadkich należy wymienić wawrzynek wilczełyko, szczodrzeniec rozesłany, mącznicę lekarską, malinę moroszkę; zaś z bardzo rzadkich - woskownicę europejską, bluszcz pospolity, brzozę niską.

Kontynentalny klimat sprzyja utrzymywaniu się w szacie roślinnej gatunków reliktowych, borealnych, arktycznych. Na naszym obszarze spotyka się takie gatunki jak: brzoza niska, malina moroszka, sit torfowy, turzyca drobnozadziorkowa, bagno zwyczajne, pierwiosnek omączony, grążel drobny, rosiczki długolistna i okrągłolistna, manna litewska, wełnianeczka alpejska. Gatunkami o cechach borealnych są również: brzoza (karłowata, omszona, brodawkowata), świerk pospolity, sosna zwyczajna, jałowiec pospolity, fiołek błotny, borówka czernica, knieć błotna siedmiopalecznik błotny i inne.

Dużo jest także roślinności pochodzenia środkowoeuropejskiego, by wymienić tylko: dęby szypułkowy i bezszypułkowy, grab zwyczajny, olszę czarną, lipę drobnolistną, klon zwyczajny, jesion wyniosły, leszczynę, zawilec gajowy, konwalię majową, orlik pospolity, berberys zwyczajny, trzmielinę zwyczajną, bluszcz pospolity, perłówkę jednokwiatową, a nadto wiele roślin łąkowych i wodnych.

Istnieją tutaj cztery ekotypy roślinne:

§         polno - łąkowy,

§         leśny,

§         bagienno - torfowiskowy

§         wodny.

Ekotyp pól, łąk i pastwisk

Stanowi ważny i bogaty składnik roślinnego pejzażu. Dzieli się on na zbiorowiska synantropijne ( sprowadzane i uprawiane przez człowieka, jak rośliny zbożowe, okopowe, oleiste i włókniste, strączkowe i motylkowe, warzywa, drzewa i krzewy owocowe) oraz zbiorowiska roślin półnaturalnych, tubylczych i przywleczonych przez człowieka. Są to chwasty towarzyszące uprawom rolnym i ogrodowym. Wymienić tu można: perz, stokłosę żytnią, wykę kosmatą, rzodkiewnik pospolity, wiosnówka pospolita, mak piaskowy. Na polach ziemniaczanych spotyka się chwasty z zespołu jasnoty różowej i przetacznika lśniącego.

Wokół zabudowań, placów, na przydrożach i nasypach kolejowych można spotkać zbiorowiska roślinności ruderalnej. Zaliczyć do nich można zespoły serdecznika i łopianu pajęczynowatego oraz mierznicy czarnej. Wzdłuż dróg i torowisk występują zespoły żmijowca, nostrzyka, kminku zwyczajnego.

Na łąkach torfowych znajdują się zespoły miazgi trzcinowej, ostrożnia warzywnego i rdestu wężownika. Na łąkach tych rośnie także dzięgiel leśny, groszek łąkowy, komonica błotna, knieć błotna, kostrzewa czerwona, śmiałek darniowy, różne gatunki turzyc i szereg innych roślin.

Łąki na glebach mineralnych są najcenniejszymi gospodarczo łąkami będące kombinacją traw szlachetnych i ziół. Znaleźć tam można wyczyńca łąkowego, kostrzewę łąkową, kupkówkę pospolitą, wiechlinę łąkową a także zioła: krwawnik pospolity, barszcz syberyjski, ostrożenia warzywnego i inne.

Zasadniczym składnikiem wartościowych pastwisk są: życica trwała, grzebienica pospolita, kupkówka pospolita, tymotka łąkowa, wiechlina zwyczajna i łąkowa. To wszystko jest wzbogacone licznymi ziołami np. kończyną białą, jaskrem bulwkowym, babką wąskolistną. W miejscach suchych rośnie macierzanka piaskowa i kosmatka polna.

Ekotyp leśny

 W lasach otaczających Kaletnik, w zależności od rzeźby terenu, warunków glebowych, mikroklimatu, stopnia nawodnienia gleby występują różne odmiany ekosystemów.

Bór świeży charakteryzuje się zdecydowaną przewagą świerka nad sosną, z domieszką brzozy, z podszytem jałowca, jarzębiny, kruszyny i dębu. Ma on bogate runo: borówkę czarną, brusznicę, malinę, konwalię majową, liczne gatunki grzybów.

Bór wilgotny zajmuje stanowiska bardziej wilgotne. Przeważa sosna i brzoza z domieszką świerka.

Bór bagienny cechuje jeszcze większa przewaga sosny nad brzozą i świerkiem. W poszyciu występuje bagno zwyczajne, borówka bagienna, borówka czarna, żurawina błotna, brusznica, wełnianka, kobierce mchów.

Bór mieszany jest odmianą siedliskową wyżej wymienionych borów Na terenach silnie podmokłych występują lasy grądowe, (obecnie bardzo rzadkie) i lasy liściaste zwane łęgami jesionowo - olszowymi.

W wymienionych siedliskach borów i lasów występują liczne gatunki krzewów już wymienianych oraz gatunki tworzące runo tych lasów: poziomka, borówka czarna, mącznica lekarska, wrzos zwyczajny, konwalia majowa, orlica pospolita, jarzębiec baldaszkowaty, zawilec wielokwiatowy, skrzyp polny, widłak jałowcowy, liczne gatunki mchów, marzanka wonna, bluszcz pospolity, trawa turówka leśna, sasankę otwartą. Paprocie reprezentowane są przez: zachyłkę oszczepową i trójkątną, paprotkę zwyczajną.

W łęgach bujają pokrzywy, jaskier rozłogowy, skrzyp olbrzymi, manna gajowa, listera jajowata.

W grądach zaś zawilec gajowy, szczawik zajęczy, przylaszczka pospolita, orlik pospolity.

W olsach można spotkać skrzyp bagienny, boberka trójlistnego, szalej jadowity, turzyce, rzadziej listerę jajowatą, widłaka grońca.

Ekotyp torfowiskowy

dzieli się na torfowiska niskie, (ciągle świeże będące w procesie tworzenia się), przejściowe (podsychające) i wysokie.

Torfowiska niskie powstały w zabagnionych dolinach i wypłyconych, zarastających zbiornikach wodnych. Porastają je zarośla wierzbowe z domieszką brzozy omszonej i brodawkowatej, olszy czarnej, sosny, traw turzycowych.

Zespół szuwarów w tym środowisku tworzą: trzcina pospolita, tatarak, turzyca sztywna, turzyca zaostrzona, wiechlina błotna, tojeść bukietowa, kosaciec błotny, kosaciec żółty, przytulia błotna, jeżogłówka gałęzista, storczyk krwisty, jaskier wielki.

Z gatunków łąkowych- ostrożeń błotny, skrzyp błotny, knieć błotna (kaczeniec), niezapominajka błotna, śmiałek darniowy, jaskier ostry. Typowo torfowiskowymi roślinami są wełnianka wąskolistna, siedmiopalecznik błotny, fiołek torfowy i błotny, mietlica psia, przytulia błotna.

Torfowiska przejściowe (podsychające) porasta roślinność typowa dla torfowisk niskich (gatunkowo zubożone) oraz gatunki typowe dla torfowisk wysokich. Można tu spotkać m.in. zespoły turzycy bagiennej, przygiełkę białą, wątlika błotnego, lipiennika, bagnicę torfową, rosiczki, wiele gatunków mchów oraz coraz rzadsze storczyki.

Torfowiska wysokie, zasilane jedynie wodami pochodzącymi z opadów atmosferycznych, są siedliskami roślin o małych wymaganiach, odpornych na suszę i zakwaszenia. Rosną tu głównie mchy torfowców, na nich rosną rośliny kwiatowe, jak wełnianka pochwowata, modrzewnica zwyczajna, bagno zwyczajne, żurawina błotna, rosiczka okrągłolistna, z drzew pojawia się jedynie sosna, która jednak nie osiąga większych rozmiarów.

Ekotyp wodny

tworzą na naszym terenie zbiornik jeziora Kaletnik, rzeka Wiatrołuża, liczne starorzecza i stawy. Rozwój roślinności w tym środowisku zależny jest głównie od przezroczystości wody, stanu jej czystości, zawartości soli mineralnych, rodzaju dna i pobrzeża, temperatury wody. Pobrzeża zbiorników zajmuje roślinność bagienno - torfowiskowa. Natomiast obszar od pobrzeża do krawędzi stoku dna wodnego tworzy bogatą strefę roślinności zwaną litoralem. Zależnie od głębokości daje się w nich wyodrębnić zespoły szuwarów, oczeretów, roślinności o liściach pływających i roślinności zanurzonej bezkwiatowej.

Roślinność szuwarową tworzą rośliny wodne wynurzone takie jak: marek szerokolistny, kropidło wodne, żabieniec babka wodna, łączeń baldaszkowaty, kosaciec żółty, turzyce, tatarak zwyczajny, skrzyp bagienny.

Oczerety, rośliny wynurzone to: strzałka wodna, manna mielec, pałka wąskolistna i szerokolistna, trzcina pospolita, oczeret jeziorny, rdestnica pływająca, grzybienie białe i grążele żółte.

Rośliny zanurzone mają długie, wiotkie pędy, które łatwo poddają się ruchom wody. To byliny takie jak: rdestnice, rogatek sztywny, wywłócznik kłosowy, lobelia jeziorna, moczarka kanadyjska, jezierza mniejsza, zespół ramienic tworzących podwodne łąki.

Rośliny te są ukorzenione lub swobodnie unoszą się w toni. Prócz tego można jeszcze wymienić byliny o krótkich kłączach: żabiściek pływający, rzęsę trójrowkową i drobną. Ponadto strefę głębszą zamieszkują drobnoustroje, bakterie, sinice, grzyby, glony, i liczne gatunki torfowców.

       do góry


Zwierzęta

Bogata szata roślinna stwarza sprzyjające warunki dla egzystencji większości fauny. Szczególnie dobre warunki panują w lasach, skromne na polach uprawnych. Bogata jest fauna związana ze środowiskiem wodnym. Charakterystyczną cechą miejscowego świata zwierzęcego jest obecność gatunków północnych, które rzadko można oglądać w innych częściach kraju. Ogólnie rzecz ujmując można wyróżnić trzy typowe środowiska faunistyczne: kompleks pól uprawnych, łąk i zabudowań; kompleksy leśne, kompleksy wód otwartych.

Tabela I. Środowisko pól i łąk

Ssaki

Ptaki

Płazy i gady

Kret, lis, zając szarak, zając bielak, nornik zwyczajny, łasica, mysz polna, mysz domowa, badylarka, sarna, jeż, tchórz, gronostaj.

Wrona, bocian biały, skowronek, myszołów, kuropatwa, świergotek łąkowy, makolągwa, sroka, kawka, jaskółka, wróbel, sowa płomykówka, dzierzba srokosz, przepiórka, pliszka, kraska, trznadel, szpak, kos.

Ropucha szara, żaba wodna, żaba trawna, jaszczurka zwinka, zaskroniec.

  

 Tabela II.  Środowiska leśne

Ssaki

Ptaki

Płazy i gady

Ryjówka aksamitna, nietoperz borowiec, lis, borsuk, jenot (przybysz ze wschodu), tchórz, jeż, kuna leśna, kuna domowa, smużka, nornica ruda, mysz leśna, wiewiórka, jeleń, łoś, sarna, dzik, bóbr, wilk.

Wrona siwa, kruk, sójka, sroka, dudek, jastrząb, krogulec, myszołów, krzyżodziób świerkowy,  gil, jarząbek, cietrzew, sikorka sosnówka, bogatka i czubatka, dzięcioł czarny, słowik szary, zięba.

Zaskroniec, żmija zygzakowata, padalec, traszka, ropucha szara, żaba trawna, jaszczurka żyworódka,

 

Tabela III.     Środowisko wodne i nadwodne.

Ssaki

Bóbr europejski, piżmak, wydra, norka, rzęsorek, karczownik ziemnowodny.

Ptaki

Łabędź niemy, żuraw, czapla siwa, perkoz, cyraneczka, łyska, kurka wodna, mewa śmieszka, rybitwa, trzciniak i trzciniaczek, bąk, kaczka krzyżówka, cyranka.

Ryby

Sandacz, stynka, szczupak, karp, lin, karaś, leszcz, krąp, ukleja, płoć, węgorz, okoń.

Ślimaki

Błotniarka stawowa, błotniarka uszata, zatoczek rogowy, żyworódka jeziorna, rozdepka rzeczna, przytulnik jeziorny, zatoczki, zagrzebka pospolita.

Skorupiaki

Oczlik, rozwielitka wielka, małżoraczek, splewka karpiowa, kiełż zdrojowy, raki szlachetny, błotny, pręgowany.

    Oprócz wymienionych zwierząt we wszystkich środowiskach żyje wiele gatunków owadów. Ich rozpoznanie wymaga znacznej wiedzy specjalistycznej, jednak wymienię przynajmniej niektóre gatunki motyli. W borach występuje strzygonia choinówka, zawisak siwotek, mniszka brudnica, pokłonnik osinowiec kamilla, mieniak tęczowiec, w lasach grądowych - ogończyk, sówka, perłowce, szlaczkoń, wstęgówka. Często można także spotkać owady z grupy pajęczaków, kleszcze, które mogą być przyczyną niebezpiecznych chorób np. pokleszczowego zapalenia opon mózgowych. Do owadów związanych ze środowiskiem wodnym należą: ważki, jętki, pluskwiaki, chrząszcze, wieloskrzydłe, chruściki, motyle. Z ważek zwraca na siebie uwagę żegnica wielka, ( rozpiętość skrzydeł do 10 cm )  i świtezianka modra (6,5 cm). Spośród pluskwiaków najczęściej spotkamy topielicę, wioślaka i nartnika ślizgającego się po powierzchni wody. Do dużych chrząszczy spotykanych na naszym jeziorze należą: kałużnica, pływak żółtobrzeżek, tonik żeberkowy. Licznie nad jeziorem występują także muchówki, z których najbardziej dokuczliwym  dla człowieka jest  komar. Jezioro jest także dobrym miejscem dla egzystencji pijawek, końskiej, rybiej i pospolitej.

    do góry


 Informacje zebrał i opracował w oparciu o poniższą literaturę:

 Jan Grzędziński


 

Literatura

1.       Buczyński S.: Suwalszczyzna 1939-1944. – Warszawa: „ Epoka”,

2.       Drażba W., Filipowicz S., Filipowicz Z.: 100 lat Banku Spółdzielczego w Suwałkach. – Suwałki: „Lampart”,

3.       Giełżyński W.: Jaćwięgi są wśród nas. – Warszawa: „Iskry”, 2001.

4.       Grzelak S., Sztukowski J.: Województwo Suwalskie. – Białystok: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1982.

5.       Jemielisty W.: Podziały administracyjne Suwalszczyzny 1919 – 1998. – Suwałki: „Hańcza”, 1998.

6.       Jemielisty W.: Szkolnictwo w guberni suwalskiej . – Suwałki : Wydaw. Zbigniew Jan Filipkowski, 1997.

7.       Maciejewski S.: Opowieść o kamedułach wigierskich. – Suwałki: Oficyna „Żak”, 1999.

8.       Rocznik suwalsko – mazurski: praca zbiorowa. T. 1. Red. Janusz Kopciał. – Suwałki: Suwalskie Towarzystwo Kultury, 1991.

9.       Stasiak J.: Badania nad starożytnym krajobrazem Pojezierza Suwalskiego i rejonie Szwajcarii. – Białystok: Białostockie Towarzystwo Naukowe, 1965.

10.   Studia i materiały do dziejów Suwalszczyzny. Red. Jerzy Antoniewicz. – Warszawa: PWN.

11.   Suwałki. [tekst Andrzej Matusiewicz; zdjęcia Stanisław J. Woś; oprac. graf. Wiesław Osewski]. – Suwałki: Wydaw. Zbigniew J. Filipkowski, 1993.

12.   Województwo suwalskie: przeszłość, teraźniejszość, perspektywy. Red. Janusz Kopciał; Suwałki: Wydawnictwo „Hańcza”, 1995 .

13.   Wybór tekstów źródłowych do dziejów Suwalszczyzny. Red. Jarosław Schabieński . – Suwałki: Wydaw. Zbigniew J. Filipkowski, 1998.

14.   Bacewicz J.: Suwalszczyzna. – Suwałki: „ UNI – COM”, 1993.

16.   Bacewicz J.: Podstawy wiedzy regionalnej: ziemia suwalska. – Słobódka: „Siew”, 2002.

17.   Bacewicz J. : Suwałki i ziemia suwalska: przełom wieków. – Suwałki: „Wigry”, 2001. –

18.   Filipowicz Z.: Suwalszczyzna: panorama turystyczna. – Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980.

19.   Filipowicz Z.: Suwałki i okolice. – Warszawa: „Sport i Turystyka”, 1984.

20.   Grabowski K., Maciejewski S.: Wigry: klejnot przyrody i krajobrazu. – Suwałki: „Relaks”, 1998.

21.   Jaśkiewicz A.: Otulone Szeszupą, Szelmentką i Wiatrołużą. – Becejły: „Patia”, 2004.

22.   Kowalski W.: Pojezierze suwalskie. – Warszawa: „ Sport i Turystyka”, 1954.

24.   Maciejewski S.: Po ziemi suwalskiej: przewodnik turystyczny. – Suwałki : „Hańcza”, 1998.

25.   Maciejewski S.: Szlakami północnej Suwalszczyzny. – Suwałki: „Jaćwież”, 2001. –

26.   Patla A.: Piękno ziemi Suwalskiej. – Białystok: Wyd. Polskie Tow. Turystyczno – Krajoznawcze, 1973.

27.   Podziewski J.: Na pojaćwieskich rubieżach. – Białystok: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985.

28.   Puchalski W.: W Krainie Czarnej Hańczy. – Warszawa: „ Sport i Turystyka”, 1986.

29.   Rąkowski G.: Suwalski Park krajobrazowy: przewodnik przyrodniczo – krajoznawczy. – Warszawa : Wydaw. PTTK „ Kraj”, 1989.

30.    Suwalski Park Krajobrazowy / oprac. nauk. Zdzisław Szkiruć – Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1986.

31.   Województwo suwalskie: studia i materiały/ [red. nauk. Andrzej Stasiak]. Białystok: OBN, 1985 T. 1. – 1985.

      do góry


Strona główna / Przyroda / Historia / Historia szkoły / Absolwenci / Kościół / Przy drodze... / Myśli / Biografie


Ostatnia aktualizacja tej witryny: 03 września 2014